> Manuel N. Fiuza

Mirando para as montañas de invernos e primaveras aparece ese outeiro-santuario da feira-festa. Ese outeiro onde ninguén é forasteiro, onde a vida flúe e a festa aflora por todas partes cos estraños e veciños de sempre, onde o devoto e o romeiro deste santuario singular veñen cargados de emocións e coa fidelidade intacta de toda a vida. A Gouxa, un ente abstracto e concreto onde pode suceder de todo, como atoparte cun vello amigo, facer un estupendo negocio ou escoitar unha historia máxica. A Gouxa, nos dous días de feira mensuais, o 11 e o 23, é un revolto de xentes e de ideas no aire, onde a vida pode cambiar en cada segundo, onde o conto e o canto van xurdindo da man e sempre acaban polo camiño da harmonía.

A Feira da Gouxa é un santuario gastronómico festivo ao que hai que asistir polo menos unha vez na vida, senón nunca entenderás a verdadeira dimensión deste fenómeno socio cultural e gastronómico-festivo que se dá nas terras altas do concello de Dozón. Esta manifestación, multicultural e social, achéganos a unha paisaxe onde as montañas dos arredores nos miran con nostalxia e onde podemos marabillar diante de tanto milagre gastronómico como alí existe. A Gouxa é un lugar onde a música e o silencio conviven cos despistados e cos pulpeiros amables, onde a feira e a festa camiñan cos amigos novos e cos advenedizos. Aquí a gastronomía e a natureza conbínanse en equilibrio e onde vibra o acontecemento íntimo de cada quen.

A Feira da Gouxa en Dozón non está asistida por santo algún, pero ten moitos devotos que non fallan nas súas citas mensuais.

> Ángel Utrera (Veciño de Agolada)

Embustes, trolas, contos, falsidades, enganos. Mentir é dicir a propósito cousas que sabemos non son certas. Mentir é inducir a erro, ou mesmo faltar ao prometido. Dende que os homes camiñan erguidos sobre dúas pernas a mentira e consubstancial na súa existencia e imprescindible para vivir dun xeito social. Mentimos ás veces para obter un proveito, unha vantaxe, un beneficio, pero tamén mentimos para evitar un dano, para non causar máis dor, para non perder un afecto, unha confianza, un amor.

Vivimos rodeados de mentiras crueis pero tamén de mentiras piadosas necesarias ou medias verdades, porque ás veces dicir a verdade non ten conta e resulta máis prexudicial que beneficiosa.

A IA é un exemplo vil do que está a pasar. Como dicía o monstro alemán da infamia, xenio da manipulación e a falsidade, Joseph Goebbels: unha mentira repetida mil veces convértese en media verdade. Os gobernos hoxe en día están a seguir esta técnica.

Estamos a vivir tempos grises nos que este xeito manipulador da verdade dende o poder político ou económico controlando os medios de información tanto escritos coma audiovisuais, móvese a opinión pública a un ou outro lado segundo convén, mesmo reescribindo a historia ao pairo dos intereses do grupo económico do que se trate en cada caso.

Outro tipo de mentiras son as do silencio. Permanecer calados, ou mirar para outro lado, esconder a cabeza nun burato para non saber. O coñecemento produce insatisfacción e infelicidade. Sen dúbida o silencio é a peor das mentiras porque estamos a negar a realidade que non nos gusta, somos conscientes do engano pero consentimos na falsidade calando.

Podo soportar e comprender a mentira do amante que está a falar de amor mentres te pon os cornos. Podo admitir a mentira dos amigos que saben algo sobre ti que posiblemente te vai facer sufrir e calan. Desculpo as mentiras dos pais coñecedores de como son os seus fillos e aínda que non comparten, nin entenden, determinados comportamentos e actitudes os desculpan e menten, e se menten a si mesmos.

Pero o que me nego a aceptar, o que non vou calar, o que da noxo, irrita e subleva é a manipulación, a mentira, a falsidade interesada dos políticos, do poder económico e social que están a exercer, pola dor que está a producir desesperanza, miseria e fame de moitas persoas, os máis desfavorecidos, mentindo descaradamente co falso pretexto dunha crise auto creada precisamente para acabar cos beneficios sociais que tiñamos e que para chegar a eles, os nosos pais e avós tiveron de traballar arreo despois dunha guerra inxusta precisamente provocada pola mentira destes poderosos señores da guerra e os cartos.