> Opinión |Xullo 2018

A legalidade e a realidade

> Manuel N. Fiuza

Penso que xa escribín deste tema outra vez, e haberá que seguilo facendo mentres non se adapte un pouco unha cousa á outra, é dicir, a legalidade á realidade. E antes de nada ven a conto un dito popular que di “se lle queres mal a alguén aplícalle a lei” e isto é o que se está facendo nalgúns casos que veño constatando en distintos lugares e materias, polas continuas queixas dos afectados. No caso das tabernas, que tamén as teño nomeado nestes artigos, hai algúns casos auténticas persecucións en forma de controles exhaustivos en materias que chocan contra as costumes e hábitos dos paisanos. As tabernas deberían estar subvencionadas polo goberno, pois forman parte do servizo público a ós poucos paisanos que quedan nas aldeas, e pola contra atácanas con impostos e controles que seguramente non fan a establecementos de maior embergadura. Mirar polo rural tamén é mirar polos usos e costumes dos seus habitantes, adaptando as leis ós mesmos, e non ó revés. Noutro caso que atopei nestes días, foi a preocupación dunha bodega familiar que tivo a osadía de facer un pouco de augardente, cousa tradicional de sempre nos lugares do ribeiro, e nunha inspección desas, os paisanos quedaron sen augardente e cunha posible multa encima, que seguramente non teñen nin como pagala. Se facer uns litros de augardente é un delito, estamos arreglados. E así podería citar varios temas onde a realidade choca de fronte coa legalidade, o que habería que evitar para harmonizar a sociedade coa legalidade, senón mal andamos. 

Xesús Mato, Medalla Castelao

> María Pereira [veciña do Deza]

 

A Xunta de Galicia acaba de concederlle ao cura Xesús Mato unha merecidísima Medalla Castelao. Con 26 anos Mato convertese en coadxutor de Lalín, onde montou durante o franquismo unha auténtica revolución. O escritor dezano David Otero definiu ao Pai Mato coma “rebelde, inconformista, nada resignado e resistente”. E así é de feito, primeiro en dar misas en galego e en revolucionar a Comarca do Deza coa primeira emisora de radio de Lalín.
As cousas tampouco lle parecían ben dentro da igrexa, así que Mato non tardou en agarrarse ao Concilio Vaticano II para manifestar a súa disidencia coa oficialidade. Don Xesús comezou a dar misas en galego. Asegura que “o que non tiña sentido era que si o 99% do pobo falaba galego, foran os curas e o resto a falarlles castelán, eu facía o natural, aínda que chegou a estar prohibido”. 
En galego deulle voz ao rural dende a Comarca do Deza, fundando a primeira emisora de radio de Lalín. “Alí non facíamos prédicas nin botábamos rollos. Había entrevistas e moita participación da xente. E a música tradicional galega”. Don Xesús gusta desa música, especialmente da de protesta coma a de Fuxan os Ventos, grupo do que foi ademais fundador.
A radio do Pai Mato en Lalín serviu para todo, para facer colectas para axudar á xente necesitada e mesmo para construírlles casas sen axudas institucionais. Todo isto, en medio da ditadura, converteu a Xesús Mato nun cura perigoso, que mesmo chegou a estar controlado por axentes da Brigada Político-Social. 
Pero iso non o acobardou, enfrentouse a eles cada vez que saían do Cuartel de Pontevedra para visitar ao cura en Lalín e advertirlle que “andaba mal acompañado”. A resposta de Mato diante das ameazas sempre era a mesma “ide tomar o sol a Pontevedra, co sol estupendo que tedes alí qué vides pintar aquí. E vos non me ides elixir as compañías”.
Na entrega das Medallas Castelao, mesmo Feijóo dixo que “Xesús Mato fixo de Galicia un centro da esperanza. O crego de Paradela (o seu destino logo de Lalín) soubo facer sitio na súa alma grande a esta fe diferente á que é propia da súa condición. Esta recompensa é cativa comparada coa que lle tributan adoito fregueses, discípulos e beneficiarios do seu labor social, pastoral e musical. Con razón chámalle o alcalde a sotana voadora”.

> Opinión |Maio 2018

A legalidade mata as festas do verán

> Manuel N. Fiuza

Coma noutros casos que tamén contaremos aquí, a legalidade estrita acabará por matar as festa do verán que xa de por sí non estaban moi avantaxadas. As festas do verán que quizás algúns as teñamos un pouco mitificadas, son tamén unha fonte de riqueza e un empuxe económico para moitas economías, poñamos por caso as orquestras, pulpeiros, chiringuitos varios e todo o que se move arredor dunha festa. Agora con ese afán recaudatorio, sobre todo cargando as economías máis sinxelas tamén se cargarán a sociedade. E pola contra fálase moito de recuperar as tradicións e asentar poboación no medio rural, todo mentira e palabrería, dentro de pouco non quedará ninguén. Polo momento xa non nacen fillos, ninguén se preguntaría porqué, pois é sinxelo, porque non se dan as condicións axeitadas, e cales son estas condicións, basta con que deixen vivir a xente, sen tantas normas e tantas prohibicións. Son moitas circunstancias as que fan que unha poboación vaia desaparecendo, e unha das principais son as condicións de vida e os condicionantes económicos que favorezan que a xente poida e queira vivir nun lugar ou noutro.Volvendo ás festas, se xa era complicado que algúns veciños se encargaran de organizalas, por toda a complexidade que isto conleva e as críticas as que se expoñen por parte dos que normalmente nunca fan nada, agora está o problema engadido da fiscalidade e da formalidade contable que todo iso leva consigo, por iso ninguén quere xogarse os seus cartos nesa aventura. 

Cambios na prevención de incendios para aplicar en 2018

> Xan Santos (Veciño do Deza)

 

O Parlamento Galego aprobou  en novembro do pasado ano 2017 varios cambios na política de prevención de incendios e de xestión forestal en Galicia. 

¿Cales son os principais cambios que se introducen?
Prohibido plantar piñeiros, eucaliptos e acacias nos 50 metros arredor de edificacións, vivendas e urbanizacións. 
Os traballos de roza terán que estar rematados ao 31 de maio. No caso propietarios de parcelas descoñecidos e ilocalizables, bastará cun aviso cun prazo de 15 días no Boletín Oficial del Estado e no Diario Oficial de Galicia.
Posibilidade de limpar os montes máis descoidados sen que teña que existir consentimento propietarios  nin autorización xudicial, sempre que estas parcelas non teñan consideración de domicilio.
Cando exista un grave risco para as persoas e os bens materiais, poderán delimitarse por decreto as zonas de actuación prioritaria para que se limpen de xeito inmediato. Bastará cunha resolución da propia Consellería do Medio Rural ou dos concellos.
Posibilidade de  expropiar fincas de titular descoñecido caso non se estea xestionando debidamente a biomasa e, polo tanto, teña que facelo unha Administración pública. Do mesmo xeito, vaise incorporar tamén a incautación de madeira cando sexa a Administración a que limpe ese territorio de xeito subsidiario e se desta venda existe beneficio, o importe resultante incorporarase a un fondo de nova creación que permitirá ter orzamento para executar outras rozas.
Os montes veciñais en man común que non estean explotados adecuadamente poderán declararse en estado de grave abandono e poden ser incorporados ao Banco de Terras. Poderá ofertarse a súa xestión a terceiros que estean dispostos a explotar o monte durante 50 anos, sempre e cando a comunidade rexeite o coidado do monte ou a súa posta en valor.
No caso dos  terreos que dificulten a xestión dos montes por parte das Sociedades de Fomento Forestal (Sofor) ou ben se incorporarán ao Banco de Terras ou se expropiarán co mesmo obxectivo de poñelas á disposición da Sofor en cuestión e que poidan xestionalas en común. 
Cando os propietarios incumpran a súa obriga de limpar o monte, as distancias mínimas que establece a Lei de montes ou manteñan en estado de abandono predios concentrados, en caso dun incendio forestal os custos de extinción poderán ser repercutidos aos propietarios.
Inclúense nas faixas secundarias as vivendas illadas en solos rústicos a máis de 400 metros do monte.

> Opinión |Abril 2018

Por un compromiso de País

> Manuel N. Fiuza

Que o rural esmorece a pasos axigantados e un feito ben sinxelo de comprobar e ben triste de contemplar. Pero tamén é un feito de que case ninguén move unha palla para que as cousas muden, comezando por cada un de nós, pois eu estou convencido de que se un gran número de persoas tiveran un firme compromiso co País outro galo cantaría, porque das administracións xa non se poden esperar grandes cousas, posto que o único que fan e poñer normas e aplicalas de forma arbitraria, sen ton nin son. Atrévome a pensar que moitos dos que ditan as normas para o rural non o coñecen para nada, e os que as queren facer aplicar, tampouco. Primeiro débese coñecer a realidade do País no que vivimos, coas particularidades todas, as virtudes e os defectos, logo ser prudentes e observadores e non actuar por arrautadas, como se adoita facer cando acontece algún accidente ou incidente concreto. As veces penso que o que se pretende e acabar co rural máis que potencialo e mirar por el, posto que por moitas normas que se fagan se non hai xente non valeran para nada, nin por moitos adubios que se inventen, coma o día da árbore ou o día das Letras. Hai que actuar e ser consecuentes, hai que poñer en marcha temas de calado que freen esta sangría que acabara levándose por diante a nosa historia se non se remedia antes, e iso esta en todos nós. 

O Maio das Nosas Letras

> Soqui Cea Vázquez [Mestra]

Volve unha data importante para a cultura deste País. Hai quen só ve nela un feliz día sen traballo, quen a vive con emoción e compromiso, quen a vive con tristura ao ver que as portadas dos xornais locen en galego por un só día ao ano e tamén hai quen descobre neste mes a un novo escritor ou, moi raramente, a unha escritora. Celebramos que este ano sexa unha muller, a cuarta en cincuenta e cinco anos, a elixida para dedicarlle o Día da Letras Galegas. 
Cómpre vivir este 17 de maio con preocupación polo futuro da nosa lingua. Non é pesimista quen así o ve, senón realista. Chega con ser persoa observadora, mirar arredor con ollos abertos e escoitar a fala da xente miúda para confirmar que a nosa lingua vive unha situación crítica ao descender de xeito preocupante o número de nenos e nenas e de mocidade que empregan o galego como lingua habitual.
A lingua galega sofre un proceso de substitución polo castelán, sobre todo en ámbitos urbanos e grandes vilas. O feito de que só o 3% dos centros de educación infantil das cidades impartan o ensino en galego, obriga a unha necesaria reflexión. 
É unha realidade que se vén lexislando dende hai anos en contra do galego cando se obriga, por exemplo, a impartir as matemáticas en castelán ou cando se conceden ridículas axudas aos departamentos de Normalización Lingüística dos colexios para realizar actividades ao longo de todo o curso. Son tantos e tan graves os ataques diarios á lingua galega que se fai imprescindible que haxa persoas, entidades e empresas de todo tipo que boten unha man no necesario labor de espallar a nosa maltreita lingua en todos os ámbitos da vida. Se a xente galega non se preocupa polo seu, quen vai vir salvar á nosa lingua? 
A Organización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura (UNESCO) vén afirmando dende hai anos que a lingua galega está en perigo de extinción e seguimos mirando para outro lado. Sabemos que hai moitos e moitas neste País que teiman e celebran que a nosa lingua retroceda. Contra eses “iñorantes, féridos, duros, imbéciles e escuros”, que diría Pondal, estaremos moitos bos e xenerosos que traballaremos coa firmeza, compromiso, ilusión e orgullo de Mª Victoria Moreno para que a nosa lingua sexa respectada, valorada e eterna. 

> Opinión |Marzo 2018

Cea arredor do muro

> Manuel N. Fiuza

Os muros están moito de moda ultimamente tanto a nivel internacional coma doméstico, e case que sempre para mal. Pois temos a idea preconcibida de que os muros son para separar cousas ou persoas, pois para poñer un contrapunto, no caso que nos ocupa foi ó revés . Unha cea que tivo lugar na comarca do Deza para celebrar a finalización dun muro de cerramento dunha casa adornado con pedra e ferro decorado e diseñado por artistas e profesionais do sector. A sorpresa foi que a cea que en principio era para celebrar o final da construción do dito muro converteuse nun fervedoiro de ideas e onde cadaquén opinou e debateu sobre arte e escultura, pintura, poesía, cunha sobremesa longa e agradable onde se compartiron diversas experiencias artísticas entre canteiros-escultores, ferreiros creadores, forxadores e diseñadores, pintores e poetas que fixeron da xuntanza un encontro para falar da creatividade e das actitudes das persoas diante de distintas realidades. Tamén se falou dos cambios na sociedade dun tempo a esta parte. Todo un exemplo dun muro que une e fai que afloren ideas novas entre persoas con determinadas inquietudes, un muro de conexións como deberían de ser tódolos muros.

O Periódico “Lalín e comarca” cumpre 20 anos

> Manuel N. Fiuza

O Periódico “Lalín e Comarca” cumpre 20 anos nas rúas do Deza. Vinte anos de información, de compromiso, de traballo e de satisfaccións (e algúns disgustos tamén polo medio). Neste tempo temos sentido o alento e o apoio de moitos veciños e veciñas da comarca que sabemos que agardan polo xornal para lelo con asiduidade cada vez que saímos á rúa. Tamén, e porque non dicilo, temos sentido algún desprezo ou maltrato por parte daqueles aos que parece que lles vai a vida en non ternos en conta e mesmo en despreciarnos. Tanto nos ten!!!, polos outros, polos que levan o xornal para a casa e o len da primeira á última letra impresa, imos seguir facendo o noso traballo con orgullo, con moito cariño e conscientes de que somos, en moitas casas, unha fiestra aberta á información máis próxima.
No Periódico “Lalín e Comarca” presumimos de ser un xornal aberto a todo o mundo, un xornal no que caben todas as tendencias, todos os xeitos de pensar e de sentir o Deza. E así imos a seguir alomenos os vindeiros vinte anos, coas portas sempre abertas, coas orellas sempre na rúa, e co convencemento de que a colaboración e as aportacións de todos e todas fan do noso traballo un medio de comunicación fundamental para a nosa comarca.
Este noso Periódico (que é de todos e cada un dos que nos ledes mensualmente e acreditades no noso traballo) é xa patrimonio da Comarca do Deza. Cada mes recopilamos nas nosas páxinas toda a información que consideramos que pode servos útil, elaboramos un xornal próximo, en papel e cercano a toda a poboación, e sacámolo á rúa casa a casa, local a local, cun traballo de distribución que “patea” centos de quilómetros para que o xornal non falte en ningunha parroquia.
Por todo iso, e polo cariño que nestes vinte anos levamos recibindo de todos vós (os nosos lectores), non podemos celebrar doutro xeito este aniversario tan especial que dando as grazas e amosando o noso compromiso con este proxecto para asegurarvos que aí estamos e aí seguiremos, cada mes con vós, cada mes nas vosas casas, dando o mellor de tod@s nós.

Contacto

Director Xerente: Manuel Núñez Fiuza

Deseño e maquetación: Bearisa
Colaboradores: Iago Mouriño, Bartolo Landiño, Tomás Troitiño,
David Devesa, Luis Lince, Pedro Carrio, Manuel Estévez e González Bearisa.

Administración-Publicidade: Rúa Arenal 1 Entrechán - Lalín.
Tlf.: 986 780 615986 780 615 • Fax: 986 780 615 • Móvil: 625 120 810625 120 810
e-mail: manuelfiuza@gmail.com

 

www.lalinecomarca.es

O Periódico | Lalín e Comarca en redes sociales :